The Fall From The Scaffold

“Lagi kang may trabaho.” Tumingin si sa damit ni Victor na may bagong tatak ng kompanya. “Lagi ka ring nauunang mapansin.”

Hindi na siya sinagot ni Victor. Kinuha niya ang maliit na pambutas na de-kuryente mula sa kahon. Mabigat iyon, may itim na hawakan at mahabang kable na nakapulupot sa katawan. Ipapasa niya sana kay Ruben sa dulo ng plantsa, kung saan hinihintay siya ng dalawang karpintero.

Sa pagitan nila ay may tatlong tabla, isang timba ng semento, at nakalaylay na lubid. Sa kaliwa, nakaharang ang isang patayong bakal. Sa kanan, may bukas na bahagi kung saan tanaw ang buong kalsada.

“Dito mo ipasa,” tawag ni Ruben. “Kailangan na namin.”

Hinawakan ni Victor ang pambutas sa dibdib at nagsimulang dumaan. Isang hakbang. Kumalabog ang plantsa. Dalawang hakbang. Kumiskis ang balikat niya sa bakal. Nang iangat niya ang paa upang lampasan ang timba, biglang gumalaw ang tabla.

Napahawak siya sa rehas.

Kasabay noon, may humila sa likod ng kaniyang damit.

Lumingon siya. Si Toto ang nasa likuran niya, ngunit agad nitong binawi ang kamay.

“Bakit mo ako tinulak?” tanong ni Victor.

“Hindi kita tinulak.”

“May humila sa damit ko.”

“Baka sumabit sa bakal.”

Hindi na nakipagtalo si Victor. Nasa harap pa rin niya ang layunin: maihatid ang pambutas, matapos ang trabaho, at makababa bago magtanghali. Inayos niya ang kapit sa hawakan at muling humakbang.

Ngunit hindi na pantay ang kaniyang pagkakahawak. Ang guwantes niyang kanan ay basa. Dumulas ang hinlalaki sa pindutan. Napaatras ang kable, sumabit sa nakausling pako, at kumabig sa kaniyang braso.

Bumuka ang kamay niya.

Saglit na nanatili sa hangin ang pambutas, nakabitin sa dulo ng kable.

“Mateo!” sigaw ni Ruben.

Sinubukan niyang abutin ito. Dumapa ang kaniyang tuhod sa tabla, kumapit ang kaliwang kamay sa rehas, ngunit ang kable ay napigtas sa pako at tuluyang humiwalay. Umikot ang pambutas sa harap niya, tumama sa gilid ng plantsa, saka tumilapon sa bukas na bahagi.

Parang pinutol ang ingay ng buong gusali.

Nakita ni Mateo ang itim na katawan ng kagamitan na bumabagsak sa pagitan ng mga bakal. Isang palapag. Dalawa. Tatlo.

“Tumabi kayo!” sigaw niya.

Mula sa ibaba, may maririnig na tili.

Sa gilid ng gusali, sa ilalim ng pansamantalang toldang kulay asul, naroon ang maliit na si Nico Salazar, anak ng amo. Hindi dapat naroon ang bata. Karaniwan siyang naghihintay sa loob ng opisina kasama ang kaniyang ina, ngunit nang araw na iyon ay lumabas siya, hawak ang isang pulang lobo at nakatingala sa mga manggagawa.

Nakita ni Mateo ang mukha ng bata bago tumama ang pambutas.

Isang malakas na kalabog ang umalingawngaw sa bakuran.

Bumagsak ang lobo. Naputol ang tali at gumulong ang pulang goma sa basang semento. Sa ilalim ng tolda, napaluhod ang bata. May dugo sa noo niya. Ang ina niyang si Clara ay napasigaw at tumakbo palapit, habang ang mga manggagawa ay nagsiksikan sa hagdan.

“Bumaba ka!” sigaw ni Ruben kay Mateo.

Hindi agad gumalaw si Mateo. Nakakapit pa rin siya sa rehas. Ang mga daliri niya ay nanigas sa bakal, at ang tunog ng sariling paghinga niya ay mas malinaw kaysa sa lahat ng ingay sa paligid.

“Hindi ko sinadya,” bulong niya.

Sa likuran niya, hindi umiimik si Lando.

Bumaba si Mateo nang halos gumapang. Sa bawat baitang, may sumisigaw mula sa ibaba. May tumatawag ng ambulansiya. May nag-uutos na ilayo ang mga tao. May umiiyak. Nang makarating siya sa bakuran, nakita niyang buhat ni Clara ang bata habang pinipigilan ng isang manggagawa ang dugo gamit ang punit na tela.

“Anong ginawa mo?” sigaw ni Clara.

Napaatras si Mateo. “Ginang, nahulog lang - ”

“Anak ko iyon!”

“Hindi ko po sinadya. Dumulas - ”

“Mateo!”

Ang boses ni Ginoong Salazar ay nagmula sa likuran ng mga tao. Kakababa lamang niya mula sa opisina, suot ang puting kamiseta na may mantsa ng tinta sa manggas. Nang makita niya ang dugo sa mukha ng anak, nagbago ang kaniyang anyo. Hindi na siya ang amo na marunong makipagtawaran sa presyo ng materyales o ngumiti kapag maaga silang natatapos.

“Dalhin sa sasakyan,” sabi niya kay Clara. “Ngayon.”

“May ambulansiya na,” sagot ng isang foreman.

“Hindi ako maghihintay.”

Lumapit ang foreman kay Mateo at hinawakan ang braso niya. “Huwag kang aalis.”

“Hindi ako aalis,” sabi ni Mateo. “Gusto kong malaman kung kumusta ang bata.”

“Wala kang karapatang magtanong!” singhal ni Clara.

Napayuko siya. Sa bulsa niya, naroon ang maliit na papel na may listahan ng bayarin at petsa ng sahod. Kaninang umaga, iniisip niyang matatapos niya ang trabaho at makakauwi nang may dagdag na pera. Ngayon, tila may mabigat na bato sa loob ng kaniyang dibdib, at bawat tingin sa pulang lobo sa semento ay lalo iyong bumibigat.

Dumating ang ambulansiya. Bumukas ang pinto nito na may matinis na langitngit. Inilagay si Nico sa stretser. Hindi gumagalaw ang bata maliban sa bahagyang pag-angat ng dibdib. Sumunod si Clara, ngunit bago siya pumasok ay muling tumingin kay Mateo.

“Kapag may nangyari sa kaniya,” sabi niya, nanginginig ang boses, “hindi ka makakatakas.”

“Hindi ako tatakas,” sagot ni Mateo.

Umalis ang ambulansiya na nag-iiwan ng mahabang alikabok sa kalsada. Nanatili ang lahat sa bakuran, tahimik na tila may hinihintay na hatol.

Lumapit si Ginoong Salazar kay Mateo. “Sino ang nag-utos sa iyong magdala ng pambutas sa gilid ng plantsa?”

“Si Ruben ang tumawag sa akin. Ihahatid ko lang sana sa kaniya.”

“May sapat bang espasyo roon?”

“Masikip po. Pero dumadaan naman kami roon araw-araw.”

“Bakit mo pinilit?”

“Hindi ko pinilit. Kailangan lang maihatid ang kagamitan.”

Tumawa nang maikli si Lando mula sa likuran. “Laging ganoon si Mateo. Akala niya kaya niyang gawin lahat.”

Lumingon si Mateo. “Ano ang ibig mong sabihin?”

“Wala. Nakita ko lang na nagmamadali ka.”

“Hindi ako nagmamadali.”

“May humawak sa damit ko,” sabi ni Mateo, mas malakas na ngayon ang boses. “Bago ako mawalan ng kapit.”

Natahimik si Lando. Sandali lamang, ngunit sapat upang mapansin ni Mateo ang paggalaw ng kaniyang panga.

“Sinisisi mo ako?” tanong ni Lando.

“Hindi ko alam kung sino ang gumawa.”

“Kung hindi mo alam, huwag kang magsalita.”

“Tumigil kayong dalawa,” utos ng foreman. “Hindi ito ang oras.”

Bumalik ang tingin ni Ginoong Salazar sa gusali. Sa ikalimang palapag, nakalaylay pa rin ang kable sa gilid ng plantsa. Ang pambutas ay nasa bakuran, nabasag ang takip at tumilapon ang ilang piyesa.

“Walang gagalaw sa plantsa,” sabi niya. “Kukunin natin ang mga pahayag ng lahat.”

“Ginoong Salazar,” sabi ni Mateo, “maaari po akong sumama sa ospital.”

“Hindi.”

“Gusto ko pong malaman kung - ”

“Hindi ka aalis dito.”

“Pero - ”

“Nasuspinde ka muna,” putol ng amo. “Ibigay mo ang ID mo.”

Napatitig si Mateo sa kamay na nakaabot sa kaniya. Ang ID ay nakasabit sa dibdib niya, may larawan niyang nakangiti noong araw na tinanggap siya sa kompanya. Kinuha niya iyon at inilagay sa palad ng amo.

“Walang sahod habang iniimbestigahan,” dagdag ni Ginoong Salazar.

Parang mas mabigat pa iyon kaysa sa pagkakahulog ng pambutas. Naalala ni Mateo ang reseta ng ina, ang upa na dapat bayaran makalawa, at ang pangakong dagdag na sahod. Hindi niya alam kung alin ang mas masakit: ang dugo sa noo ng bata o ang biglang pagkawala ng kinabukasan na hawak niya kanina lamang.

“Hindi ko po sinadya,” sabi niya.

Hindi sumagot ang amo. Lumayo ito patungo sa opisina, dala ang ID ni Mateo.

Isa-isang pinauwi ang mga manggagawa. Si Ruben ay tinanong sa tabi ng materyales. Si Lando naman ay nanatili malapit sa hagdan, nakasandal sa haligi, nakatingin kay Mateo na parang may alam na hindi niya kayang sabihin.

Nang halos wala nang tao sa bakuran, lumapit ito.

“Mas mabuti sigurong tanggapin mo na lang,” sabi ni Lando.

“Tanggapin ang alin?”

“Na nagkamali ka.”

“Alam kong nahulog ang tool.”

“Hindi lang tool ang nahulog ngayon.”

Itinaas ni Mateo ang tingin. “Ano’ng ibig mong sabihin?”

Ngumiti si Lando, ngunit walang saya sa mukha niya. “Wala na ang trabaho mo. Baka pati kalayaan mo.”

Bago pa makasagot si Mateo, tinawag siya ng foreman mula sa opisina. May dalawang lalaking hindi niya kilala sa tabi nito, kapwa may dalang kuwaderno at kamera.

“Mateo Reyes,” sabi ng isa, “kailangan naming kunin ang buong salaysay mo.”

Humakbang siya patungo sa kanila. Sa likuran, umuugoy ang plantsa sa hangin. Sa itaas, nakalaylay ang kable kung saan nagsimula ang lahat. Sa ibaba, wala na ang pulang lobo, ngunit nanatili sa semento ang maliit na bakas ng dugo.

Huminto si Mateo sa harap ng mga nag-iimbestiga.

“Bago ako magsalita,” sabi niya, “gusto kong makita kung saan talaga kumawala ang tool.”

Nagkatinginan ang dalawang lalaki.

At sa unang pagkakataon mula nang bumagsak ang pambutas, napansin ni Mateo ang isang manipis na hiwa sa gilid ng kaniyang guwantes - hindi galing sa bakal, kundi tuwid at malinis, na para bang sinadya ng isang kamay na buksan ang kapit niya.

End of chapter one. 4 more chapters and about 10,465 words in the full book.