From College To Career

5. लहान चाचणी घ्या. प्रत्येक पर्यायाबद्दल प्रत्यक्ष अनुभव मिळवा. संबंधित व्यक्तीशी २० मिनिटे बोला, मोफत परिचयात्मक अभ्यासक्रम पूर्ण करा, छोटा प्रकल्प करा किंवा एक दिवस निरीक्षणाची संधी मागा. चाचणीचा उद्देश लगेच निर्णय घेणे नसून, त्या कामाबद्दलची तुमची कल्पना खरी आहे का हे तपासणे हा आहे.

पर्यायांची तुलना करताना साधी गुणपद्धत वापरा. प्रत्येक पर्यायाला आवड, कौशल्य-जुळवणी आणि मूल्य-जुळवणी यासाठी १ ते ५ गुण द्या. उदाहरणार्थ, एखाद्या पर्यायाला आवडीत ४, कौशल्य-जुळवणीत ३ आणि मूल्य-जुळवणीत ५ गुण मिळाले, तर पुढील तपासणीसाठी तो पर्याय योग्य ठरू शकतो. ही पद्धत अंतिम सत्य नाही; ती विचार व्यवस्थित करण्याचे साधन आहे.

स्वतःला एक महत्त्वाचा प्रश्न विचारा: “या कामातील कोणता भाग मी सलग सहा महिने शिकण्यास तयार आहे?” करिअर निवडताना सुरुवातीला प्रत्येक काम परिपूर्ण वाटणार नाही. मात्र कामाचा मुख्य भाग तुमच्या आवडी, कौशल्ये आणि मूल्यांशी जुळत असेल, तर त्यात प्रगती करण्याची शक्यता वाढते. आजच कागदावर तीन स्तंभ काढा आणि तुमची त्रिसूत्री लिहा.

एका विद्यार्थ्याचा पर्याय निवडण्याचा सराव

समजा, माहिती-तंत्रज्ञान शाखेतील अंतिम वर्षाचा विद्यार्थी महाविद्यालयीन कार्यक्रमांचे नियोजन करतो, वर्गमित्रांना सादरीकरण तयार करण्यात मदत करतो आणि माहिती तक्त्यांमध्ये मांडायला आवडतो. त्याला थेट “संगणक क्षेत्रातच नोकरी” असे ठरवण्याऐवजी आवड-कौशल्य-मूल्य त्रिसूत्रीने तीन पर्याय तपासता येतील: माहितीचे विश्लेषण, प्रकल्प समन्वय आणि ग्राहकसहाय्य.

तो पुढीलप्रमाणे कृती करू शकतो:

1. पहिल्या दिवशी आवडींची नोंद करा. मागील सहा महिन्यांतील दहा आवडलेल्या कृती लिहा. अपेक्षित परिणाम: “लोकांशी बोलणे”, “माहिती मांडणे” आणि “कामाची आखणी” हे नमुने स्पष्ट होतील.

2. दुसऱ्या दिवशी कौशल्यांचे पुरावे जमा करा. महाविद्यालयीन प्रकल्प, सादरीकरणे, स्पर्धा आणि स्वयंसेवी कामातील पाच उदाहरणे लिहा. प्रत्येक उदाहरणासमोर वापरलेले कौशल्य लिहा. अपेक्षित परिणाम: आत्मविश्वास केवळ भावनेवर न राहता प्रत्यक्ष कामाच्या पुराव्यावर आधारित होईल.

3. तिसऱ्या दिवशी मूल्यांची क्रमवारी करा. स्थिर उत्पन्न, शिकण्याची संधी, संघात काम, घराजवळ राहणे आणि कामाचे स्वातंत्र्य या पाच मूल्यांना क्रमांक द्या. अपेक्षित परिणाम: नोकरीची जाहिरात वाचताना कोणत्या अटी तपासायच्या हे समजेल.

4. चौथ्या ते सातव्या दिवशी तीन माहितीपूर्ण संभाषणे घ्या. प्रत्येक पर्यायातील एका व्यक्तीला २० मिनिटांसाठी पुढील प्रश्न विचारा: “तुमच्या दिवसातील मुख्य कामे कोणती?”, “सुरुवातीला कोणती कौशल्ये आवश्यक होती?”, “नवीन व्यक्ती कोणती चूक करते?” अपेक्षित परिणाम: पदाचे नाव नव्हे, तर प्रत्यक्ष काम समजेल.

5. दुसऱ्या आठवड्यात तीन लहान चाचण्या करा. माहितीच्या विश्लेषणासाठी साधा तक्ता तयार करा, प्रकल्प समन्वयासाठी महाविद्यालयीन कार्यक्रमाचे वेळापत्रक बनवा आणि ग्राहकसहाय्यासाठी एखाद्या विषयाचे सोपे मार्गदर्शन लिहा. प्रत्येक चाचणीला ९० मिनिटे द्या. अपेक्षित परिणाम: कोणत्या कामात लक्ष टिकते आणि कोणते काम थकवते हे दिसेल.

6. तिसऱ्या आठवड्यात गुण द्या. प्रत्येक पर्यायाला आवड, कौशल्य-जुळवणी आणि मूल्य-जुळवणीसाठी १ ते ५ गुण द्या. १५ पैकी ११ किंवा त्याहून अधिक गुण मिळालेल्या पर्यायांची पुढील तपासणी करा. हा आकडा अंतिम निवड नाही; तो प्राथमिक छाननीसाठी आहे.

7. चौथ्या आठवड्यात एक कृती ठरवा. निवडलेल्या दोन पर्यायांसाठी प्रत्येकी एक अभ्यासक्रम, प्रकल्प किंवा इंटर्नशिप शोधा. अर्जाची अंतिम तारीख, आवश्यक कौशल्ये आणि पुढील कृती एका तक्त्यात लिहा. अपेक्षित परिणाम: “मला काय करायचे?” या प्रश्नाऐवजी स्पष्ट पुढची पायरी मिळेल.

झटपट तपासणी यादी

• [ ] मागील सहा महिन्यांतील आवडलेल्या दहा कृती लिहिल्या आहेत. - [ ] कौशल्यांसाठी किमान पाच प्रत्यक्ष पुरावे नोंदवले आहेत. - [ ] पाच महत्त्वाची मूल्ये क्रमवारीत मांडली आहेत. - [ ] तीन करिअर पर्यायांची यादी केली आहे. - [ ] प्रत्येक पर्यायातील एका व्यक्तीशी संभाषण केले आहे. - [ ] प्रत्येक पर्यायासाठी एक लहान प्रत्यक्ष चाचणी घेतली आहे. - [ ] गुणपद्धतीने दोन पर्याय पुढे निवडले आहेत. - [ ] पुढील ३० दिवसांसाठी एक ठोस कृती ठरवली आहे.

या सरावानंतरही संभ्रम राहिला, तर तो अपयश नाही. कदाचित दोन पर्यायांची जुळवणी सारखी असेल. अशा वेळी पुढील चाचणी अधिक विशिष्ट करा - उदाहरणार्थ, एका पर्यायासाठी आठवड्याला चार तासांचा प्रकल्प आणि दुसऱ्यासाठी एखाद्या तज्ज्ञासोबत निरीक्षण. अनुभव वाढला की निर्णय अधिक स्पष्ट होतो.

निर्णय घेताना होणाऱ्या सामान्य चुका

फक्त आवडीवर निर्णय घेणे

“मला संगणक आवडतो” किंवा “मला लोकांशी बोलायला आवडते” ही सुरुवात चांगली आहे; पण ती पुरेशी नाही. त्या आवडीचा कोणत्या कामाशी संबंध आहे, हे तपासले नाही तर चुकीचा पर्याय निवडला जाऊ शकतो.

Do this: आवडीला विशिष्ट कृतीत बदला. “मला संगणक आवडतो” ऐवजी “मला माहिती शोधून तक्ता तयार करायला आवडतो” असे लिहा. Not this: फक्त विषयाचे नाव पाहून संपूर्ण क्षेत्र निवडू नका.

फक्त गुण किंवा पगार पाहणे

चांगले गुण एखाद्या विषयातील समज दाखवतात; ते त्या विषयातील प्रत्येक भूमिकेसाठी योग्यतेची हमी देत नाहीत. त्याचप्रमाणे जास्त पगाराची नोकरी तुमच्या मूल्यांशी विसंगत असेल, तर रोजच्या कामात असमाधान येऊ शकते.

Do this: पगारासोबत कामाची वेळ, शिकण्याची संधी, कामाचे वातावरण आणि आवश्यक कौशल्ये तपासा. Not this: एका जाहिरातीतील पगार पाहून संपूर्ण क्षेत्राचा निर्णय घेऊ नका.

इतरांच्या मतावर स्वतःची तपासणी न करता विश्वास ठेवणे

मित्र, कुटुंबीय आणि शिक्षक उपयोगी सूचना देऊ शकतात; पण तुमची आवड, कौशल्ये आणि मूल्ये त्यांच्यापेक्षा वेगळी असू शकतात. “या क्षेत्राला भवितव्य आहे” हा सल्ला तुमच्यासाठी योग्य आहे का, हे स्वतः तपासा.

Do this: प्रत्येक सल्ल्यानंतर तीन प्रश्न विचारा - या पर्यायात मला कोणते काम करावे लागेल? माझी कोणती कौशल्ये उपयोगी पडतील? माझ्या पाच मूल्यांपैकी किती मूल्ये येथे जुळतात? Not this: फक्त मित्रांनी निवडले म्हणून तोच पर्याय निवडू नका.

योग्य करिअर पर्याय म्हणजे सर्व अडचणी नसलेला पर्याय नव्हे. तो असा पर्याय आहे ज्यात तुमची आवड कामाला ऊर्जा देते, तुमची कौशल्ये परिणाम घडवतात आणि तुमची मूल्ये निर्णयांना दिशा देतात. ही त्रिसूत्री कागदावर उतरवा, छोट्या चाचण्यांनी तपासा आणि पुढील ३० दिवसांची कृती ठरवा. स्वतःची दिशा स्पष्ट झाली की पुढील टप्प्यांमध्ये कौशल्ये मांडणे, संधी शोधणे आणि आत्मविश्वासाने अर्ज करणे अधिक सोपे होते.

End of chapter one. 4 more chapters and about 5,999 words in the full book.